Buddugoliaeth i bwy?

Diddorol oedd darllen un o negesuon diweddaraf Gwilym Euros. Dwi'n dueddol o feddwl am Alwyn Gruffydd fel spin doctor Llais Gwynedd, a Gwilym fel yr arweinydd answyddogol. Ond mae'n amlwg fod gan Gwilym ddawn wrth blygu'r gwirionedd.
Mae'r neges yn ymwneud a chyfansoddiad Cyngor Gwynedd. Yn y cyfansoddiad, gall aelodau cyffredin y Cyngor ofyn i benderfyniad sydd wedi ei wneud mewn pwyllgor, neu yn y Bwrdd, gael ei drafod ger bron y Cyngor llawn. Er mwyn gwneud hyn, mae'n rhaid cael 15 aelod i arwyddo deiseb. Mae rhai ohonom ni yn teimlo bod yr arf yma yn cael ei gam-ddefnyddio, gyda penderfyniadau sydd wedi cael eu gwneud yn draws-bleidiol, a thrwy proses hir o bwyllgor a gweithgor, yn cael eu gohirio am fisoedd er mwyn i rai aelodau o'r Cyngor gael defnyddio'r siambr i chwarae i'r galeri.
O'r herwydd, fe ddaeth cynnig ger bron y Cyngor i ddiwygio'r cyfansoddiad, fel bod angen 25 o aelodau i arwyddo'r ddeiseb, yn hytrach na 15. A dyma lle mae neges Gwilym Euros yn mynd yn ddiddorol. Yn ol Gwilym, roedd Plaid Cymru yn cefnogi codi'r nifer i 25, a Llais Gwynedd yn gwrthwynebu hynny. "Collwyd y bleidlais" meddai Gwilym, a hynny wedi "rhwyg" arall yn rhengoedd y Blaid.
Y gwir ydi mai Seimon Glyn, cynghorydd Llais Gwynedd, a gyflwynodd y cynnig i godi'r nifer i 25. Cafwyd gwelliant gan y Democratiaid Rhyddfrydol a oedd yn galw am godi'r nifer i 21, ac fe gefnogwyd y gwelliant hwnw gan Blaid Cymru. Pleidleisodd mwyafrif o aelodau'r Cyngor i godi'r nifer i 21, sef safbwynt Plaid Cymru. Llais Gwynedd, a oedd yn dadlau dros gadw'r nifer ar 15 a gollodd y bleidlais, felly.
Fe fu ail-bleidlais, a hynny ar welliant pellach a oedd yn ymwneud a rol y swyddogion yn y broses. Ar y mater yma, cafwyd rhaniad yn rhengoedd Plaid Cymru, ac fe bleidleisiodd nifer o aelodau yn groes i'r arweinyddiaeth. Ond eilbeth oedd y mater yma. Ar y mater pwysig - codi'r nifer o aelodau a oedd eu hangen ar gyfer galw mater i fyny - safbwynt Plaid Cymru a gariodd, a safbwynt Llais Gwynedd a gollodd. Ond nid dyna'r argraff sydd yn cael ei roi gan flog Gwilym Euros.

Dwi'n gegrwth

Dwi newydd gael gwahoddiad i ddigwyddiad "Dathlu 10 Mlynedd o Ddatganoli" yn Abertawe, wedi ei drefnu gan Blaid Cymru. A pwy, meddech chi, ydi'r siaradwr gwadd ar y noson arbennig hon? Neb llai na........Gilian Elisa.

Dwi wedi cyrraedd

Yn dilyn fy mlogiad dwy-ieithog, dwi wedi cael y fraint a'r anrhydedd o gael fy nghynnwys yn Dayley Dozen Iain Dale. Enwogrwydd o'r diwedd.

Gyda llaw, fe ddywedais yn y neges olaf mai dyna oedd y tro cyntaf i mi flogio yn Saesneg. Anwiredd oedd hyn - fe ysgrifenais y canlynol nol ym Mawrth llynedd.

Cynhadledd y Blaid - NEGES DDWY-IEITHOG!!!

BILINGUAL POSTING - SCROLL DOWN TO READ THE SECTION WRITTEN IN THE LANGUAGE OF BABYLON

Fe fum i lawr yng nghynhadledd Plaid Cymru dydd Gwener diwethaf, yn bennaf er mwyn cymeryd rhan mewn trafodaeth ar flogiau gwleidyddol yng Nghymru. Y panelwyr eraill oedd John Dixon, Chanticleer, Heledd Fychan, a seren y sioe, Iain Dale - gyda Bethan Jenkins AC yn cadeirio. Er bod 5 o'r 6 oedd ar y panel yn siaradwyr Cymraeg, ac er bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd yn cael ei ddarparu, cafodd y rhan fwyaf o'r drafodaeth ei chynnal drwy gyfrwng y Saesneg. Siaradodd Heledd Fychan yn bennaf (80%) drwy gyfrwng y Gymraeg, ac fe lynnais i at y Gymraeg tan y cwestiwn olaf un - a hynny oherwydd bod y cyfieithydd wedi mynd i baratoi at sesiwn arall.
Yn ystod y drafodaeth, fe gododd y cwestiwn o flogio yn ddwy-ieithog. Fi yw'r unig un sydd yn blogio yn y Gymraeg yn unig, a hynny oherwydd fy mod i'n teimlo cyfrifoldeb gwleidyddol i wneud hynny (er dwi'n cydymdeimlo gyda sefyllfa Heledd Fychan a John Dixon, sydd yn ymgeiswyr seneddol, ac felly yn gorfod cyrraedd pob un o'u hetholwyr). Fe ddisgrifiais fy hun - gyda fy nhafod yn fy moch - fel "cenedlaetholwr diwylliannol, hen fasiwn a chul", a dwi'n cydnabod yn agored mod i'n cael anhawster gyda'r cysyniad o ddwy-ieithrwydd. Ond fe ddywedodd Iain Dale ei fod wedi mynd i edrych ar flogiau ei gyd-banelwyr i gyd cyn dydd gwener, ac ei fod yn siomedig nad oedd wedi gallu deall fy negeseuon i. Felly, yn arbennig ar gyfer Iain, dyma neges ddwy-ieithog.

I enjoyed myself at the Spring Conference last Friday, and I thought that the panel on blogging was very enjoyable - certainly more fun than the sessions on Local Government and the EU that I attended. And the question about bi-lingual blogging has impelled me to write this - my first, and probably only - English language posting on the blog.
During the panel discussion, I described myself as a narrow-minded and old-fashioned cultural nationalist. Whilst this was slightly tongue-in-cheek, there is an element of truth in what I said. I am a member of Plaid Cymru for one reason above all others - to work towards the survival of this small and fragile language that I speak with my parents, my partner, and my children. This doesn't mean that I am a one-note politician; far from it - I have views on every political matter under the sun. But while I believe, for instance, in saving the whales or protecting civil liberties, I also realise that there are a lot of people out there who are already fighting for these causes. Welsh speakers are a minority group within a tiny region of a global power. My personal feeling is that if I don't put the language at the top of my political agenda, then who will?
Which brings us to bi-lingualism. Since devolution, there has developed a cosy political consensus around the language. The narrative from the Assembly since 2001 (the last census) goes like this - the number of people speaking Welsh has risen for the first time in 50 years, therefore everything is fine.
The problem with this outlook is that by focusing on the net increase in Welsh speakers, we take a simplistic, reductionist view of the situation. What has actually happened is that the proportion of Welsh speakers living in the traditional Welsh-language communities (Gwynedd, Anglesey, Sir Gaerfyrddin, Ceredigion, parts of Denbighshire, Conwy and Pembroke) has declined in the period 1991 - 2001, but that more young children have been taught the language in the traditionally English-speaking areas of the South-East.
So, while there has been an overall rise in the number of Welsh speakers, there has been a decline in the numbers where it really matters. We know from any number of studies that for a language to survive, it needs to be spoken as a community language. The numbers who have learnt Welsh in the past 10 to 20 years are primarily children, who are learning to speak Welsh as a second language. Some of these children will adopt Welsh as a commonly used language in adulthood - as a first language in some cases - and a minority of them will pass it on to their own children. But for the majority of them, Welsh will remain a second language for the remainder of their lives.
Which brings me to my trenchant position on bi-lingualism. Bi-lingualism, as a policy principle, best serves those Welsh speakers who live outside the traditional Welsh-speaking areas. But it does not serve the interests of those people who are already livung their lives primarily through the medium of Welsh. In many communities, the rhetoric of bi-lingualism serves to undermine Welsh. In the same way as it elevates Welsh in Cardiff or Caerffili, it elevates English in Caernarfon or Tregaron.
I firmly believe that bi-lingualism should be the norm for most of Wales. But I also believe that if the Welsh language is to have any hope of survival, then we need to accept that there are places and situations that should be allowed to opt-out of bi-lingualism; places where Welsh is given primacy over English. Some of these spaces, we can carve out for ourselves, which is why I try and use Welsh wherever it is possible, including this blog (and certainly when addressing the Plaid Cymru conference). But in other areas, we need a government policy that recognises the differing linguistic needs of different communites. This is an unpopular position, within Plaid Cymru as much as any other party, but I think that it is the only way that we can ensure the language's survival.

Blogio dros y Blaid

Dwi wedi fy ngwahodd i fynychu cyfarfod yng nghynhadledd wanwyn Plaid Cymru yfory, i siarad am ddylanwad blogio a thechnoleg newydd ar wleidyddiaeth Cymru. Sydd yn golygu y bydd rhaid i mi feddwl am rhywbeth deallus i'w ddweud. Dwi ddim yn flogiwr arbennig o doreithiog, ac yn sicr dwi ddim yn credu mod i'n gwneud y defnydd gorau o'r dechnoleg. Ond dwi yn gwerthfawrogi y dull y mae'r blogosffer yn prysur lenwi y twll sydd yn cael ei adael gan farwolaeth araf y wasg leol.
Yng nghyd-destun Cyngor Gwynedd, dwi'n credu bod blogiau Gwilym Euros Roberts, Blogmenai, a Hen Rech Flin - ynghyd a'r blog yma - yn cynnig fforwm hynod o ddefnyddiol i drafod gwleidyddiaeth y sir, ac yn rhoi darlun llawer iawn mwy cyflawn na'r hyn sydd yn cael ei gynnig yn y papurau lleol, neu ar y BBC.
Neu efallai bod "darlun" yn air amhriodol, gan ei fod yn awgrymu ein bod ni gweld y tirlun cyfan o'n blaenau. Beth mae'r llond dwrn yma o flogiau yn ei wneud ydi rhoi sawl cipolwg sydyn - a cwbl unochrog - o'r hyn sydd yn digwydd yng ngwleidyddiaeth Gwynedd. Ond mae'n llawer iawn mwy diddorol, a dadlennol, na'r hyn y mae'r cyfryngau "swyddogol" yn eu ddweud am y Cyngor.

Chwilio am raglenni a ffilmiau dogfen da

Dwi'n llawn ymwybodol mai materion gwleidyddol (a gwleidyddiaeth Gwynedd yn fwy na dim arall) sydd wedi teyrnasu ar y blog yma ers tro. Ond y bwriad gwreiddiol oedd y byddai'n le i mi drin a thrafod pethau amrywiol, nad oedd yn addas ar gyfer tudalennau Barn. Un o'r pethau eraill sydd wedi mynd a thipyn go lew o fy amser yn ddiweddar yw fy ngwaith yn y Brifysgol. Dwi'n darlithio ar y cyfryngau yno, ac yn ceisio addasu nifer o gyrsiau sydd wedi bod yn rhedeg o dan oruwchwyliaeth fy rhagflaenydd, Eifion Lloyd Jones.
Ar ol yr haf, fe fydda i'n dysgu cwrs o'r enw "Drama a Dogfen" sydd yn edrych ar ddramau teledu, rhaglenni dogfen, a ffilmiau dogfen. Bob wythnos, bydd y myfyrwyr yn gwylio rhaglen, rhaglenni, neu ffilm sydd yn taflu goleuni ar rhyw agwedd arbennig o'r maes, ac fe fydd gofyn iddyn nhw ddadansoddi'r "testun" hwnw, a chyflwyno ei dadansoddiad i weddill y grwp.
Ar y funud, dwi wrthi'n trio llunio rhestr o destunau addas - sydd yn esgus perffaith i dreulio amser prin yn gwylio'r teledu. Fe ges i wledd neithiwr, wrth wylio ffilm ddogfen wirioneddol wych ynglyn ac ymgyrch wleidyddol i ethol maer i ddinas Newark, New Jersey, nol yn 2002. Street Fight oedd enw'r ffilm, ac mae'n dilyn Cory Booker - dyn ifanc hynod o ddawnus a charismataidd - wrth iddo geisio trechu maer llwgr y ddinas, Sharpe James.
Ond i gwblhau'r cwrs, dwi angen dod o hyd i ddeunydd i lenwi tua 12 wythnos o ddangosiadau. Dwi'n bwriadu dangos mwy nac un rhaglen deledu ochr-yn-ochr, yn y gobaith y bydd modd i mi adlewyrchu sawl agwedd o'r un pwnc. Dwi'n gwybod bod un neu ddau o bobl yn darllen y blog yma sydd a diddordeb yn y maes, felly os oes gan unrhyw un awgrymiadau, mae croeso i chi adael sylw. Ond mae'r person cyntaf i awgrymu Michael Moore yn cael........ wel, nid gwobr, beth bynnag.

Llais Gwynedd a thrigolion Bangor

Difyr oedd clywed bod Llais Gwynedd eisoes wedi cysylltu a threfnwyr protest ym Mangor, i drafod cyd-weithio. Pam? Wel mae trefnwyr y brotest yn hawlio bod dinas Bangor yn cael cam gan Gyngor Gwynedd, a bod y Cyngor yn defnyddio'r ddinas fel "cash machine" i ariannu gweddill y sir, tra'n gwrthod buddsoddi yno. Ar y llaw arall, mae Llais Gwynedd yn hawlio bod Cyngor Gwynedd yn gwario llawer iawn gormod o arian yn ardal Bangor, a bod y rhan hon o'r sir yn derbyn lefel uchel o fuddsoddiad, a hynny ar draul gweddill y sir. Felly mae'n ymddangos bod Llais Gwynedd yn cynnig helpu grwp sydd yn ardell syniadau sydd i'r gwrthwyneb llwyr i'w syniadau hwy fel plaid. Rhyfedd o fyd.