Y Byd ar Bedwar, eto

Dwi'n adnabod Marc Jones rhyw ychydig, gan ei fod wedi cyfrannu fel newyddiadurwr i Barn, ac ein bod ni wedi bod yn trafod amryw bethau pan oedd o'n olygydd Golwg. Wedi iddo weld yr hyn yr ysgrifenais i amdano fo, mae wedi cysylltu a mi i ddweud ei fod yn teimlo mod i'n bod yn anheg.
Dwi ddim yn gweld bai ar Marc am ddweud yr hyn a ddywedodd o ar y Byd ar Bedwar neithiwr. Fe fu'n cymeryd rhan mewn trafodaeth banel ar y wasg Gymraeg yn yr Eisteddfod eleni, ac fe wnaeth lawer o'r un sylwadau am Y Byd ac y gwnaeth ar y rhaglen - a hynny ymhell cyn iddo dderbyn swydd gyda Phlaid Cymru.
Gweld bai ar Y Byd ar Bedwar oeddwn i, a nid ar Marc yn bersonnol. Gan fod Marc yn gweithio i Blaid Cymru, roedd ganddyn nhw gyfrifoldeb i hysbysu'r gwyliwr o'r ffaith yma. Ar y lefel symlaf, roedd hi'n ffeithiol anghywir disgrifio Marc fel newyddiadurwr, bellach, gan ei fod yn cael ei gyflogi fel swyddog y wasg. Ond gan mai Plaid Cymru yw ei gyflogwr, a Phlaid Cymru sydd yn dal y weinidogaeth Dreftadaeth, roedd hi'n bwysicach byth bod y gwyliwr yn cael gwybod y ffeithiau i gyd. Roedd Marc yn siarad yn gwbl bersonol ar y rhaglen, yn hytrach na fel aelod o staff Plaid Cymru. Serch hynny, roedd gan Y Byd ar Bedwar ddyletswydd proffesiynnol i adael i ni wybod am ei gefndir proffesiynnol, er mwyn i ni allu penderfynnu ein hunain a oedd ei sylwadau yn ddi-duedd neu beidio.
Beth bynnag, dwi ishio ymddiheuro i Marc os yr ydw i wedi gwneud cam ag o, a gobeithio ei fod - fel cyn olygydd - yn deallt pam bod fy meirniadaeth i o'r Byd ar Bedwar yn un gwbl ddilys.

Cymorthdal 2

Fe fues i'n gwneud rhywfaint o fathamateg ddoe, yn ceisio dyfalu faint o gymorthdal y copi mae cyhoeddiadau eraill Cymru yn ei dderbyn, er mwyn cymharu gyda ffigwr Barn, sydd yn ymddangos yn adroddiad Tony Bianchi. Roeddwn i wedi defnyddio cyfartaledd gwerthiant holl gyhoeddiadau Saesneg Cymru sy'n derbyn grant gan y Cyngor Llyfrau i amcangyfrif. Fel mae'n digwydd, roeddwn i'n eithaf agos ati gyda'r New Welsh Review, ond ddim gyda Planet. Mae 'na fathamategydd gwell na fi wedi casglu'r ffigyraau cywir, gan ddefnyddio gwerthiant go iawn pob cylchgrawn. Er gwybodaeth, dyma nhw

Barddas - £5.23 y copi
Barn - £9.09 y copi
Poetry Wales - £10.42 y copi
Planet - £12.50 y copi
New Welsh Review - £19.28 y copi

Dwi ddim yn cyhoeddi'r wybodaeth yma i geisio di-frio'r cyhoeddiadau eraill. Dwi ddim yn tanysgrifio i bob un, ond dwi yn eu darllen nhw i gyd yn achlysurol, ac yn credu bod pob un yn rhagori yn ei faes. Mae arbenigwyr allanol sydd wedi bod yn archwilio i'r maes yn cytuno. Fy unig ddiben i wrth gyhoeddi hyn yw nodi dwy ffaith

1) Rydym ni'n byw mewn diwylliant lle mae cymorthdal sylweddol yn rhan angenrheidiol o gyhoeddi cyfnodolion safonol. Gellid damcaniaethu ynglyn a pham bod hyn yn wir, gyda phawb yn dod i gasgliad gwahanol. Ond dwi'n credu bod gwerth i bob un o'r cyhoeddiadau sydd wedi eu rhestru uchod, ac mae nhw i gyd yn haeddu'r grant.

2) Er gwaetha'r argraff sy'n cael ei chreu gan adroddiad Tony Bianchi, mae Barn yn eithaf bargen. Yn sicr, dyw'r grant yr ydym ni'n ei dderbyn ddim dros ben llestri, fel mae rhai wedi ei awgrymu.

Diwedd Y Byd

Mae heddiw wedi bod yn ddiwrnod prysur iawn i mi, ond fedrwn i ddim anwybyddu'r hyn sydd wedi bod yn digwydd yn y Cynulliad. Beth bynnag fo'ch barn chi gynllun busnes Dyddiol Cyf, dwi'n credu bod y cwmni wedi cael ei drin yn siabi iawn gan Rhodri Glyn Thomas.

Does dim amheuaeth bod 'na wendidau sylfaenol yng nghynllun busnes Dyddiol. Roedden nhw'n or-uchelgeisiol wrth amcangyfrif nifer y darllenwyr, ac yn gofyn am ormod o adnoddau i gynnal y fenter. Fyddai yr un gwleidydd wedi medru cyfiawnhau rhoi'r arian yr oedden nhw'n ofyn amdano. Roedd adroddiad Dr Tony Bianchi yn dweud hyn yn blwmp ac yn blaen, ac yn cynghori Dyddiol Cyf i ail-ystyried ei cynllun busnes. Yr awgrym cwbl resymol oedd ei bod hi'n amhosib cefnogi'r cynllun ari ei ffurf presennol, ond y byddai modd cefnogi cynllun diwygiedig. Cyngor doeth a rhesymol.

Y broblem gyda chyhoeddiad heddiw yw fod y ffigwr sydd yn cael ei gynnig gan y Gweinidog Treftadaeth cymaint yn is na'r hyn yr oedd Dyddiol yn gofyn amdano fel ei bod hi'n amhosib iddyn nhw wneud unrhyw newidiadau ymarferol i'w cynllun a fyddai'n dod o hyd i ddigon o doriadau. Does dim lle i gyfaddawdu ar weledigaeth y cwmni. Roedd Dyddiol wedi amacangyfrif y byddai cyhoeddi papur dyddiol Cymraeg yn cosio £1.2 miliwn y flwyddyn, gyda £1 miliwn yn dod o goffrau'r Cynulliad - drwy gyfuniad o grant a gwarant o incwm hysbysebu. Cyhoeddodd Rhodri Glyn Thomas heddiw bod £200,000 ychwanegol ar gael i ariannu'r wasg Gymraeg, gyda phob cyhoeddiad - boed yn bapur dyddiol neu beidio - yn rhydd i geisio am ran o'r arian ychwanegol.

Mae'r ffigwr hwn yn rhoi'r farwol i'r syniad o bapur dyddiol Cymraeg. I'w roi yn ei gyd-destun, mae hi'n costio £100,000 y flwyddyn i gynhyrchu 10 rhifyn o Barn. Fi yw'r unig aelod o staff llawn amser a dwi'n gwneud rhan helaeth o'r gwaith gosod, a tynnu lluniau fy hun, yn ogystal a'r golygu. Mae nifer o bobl eraill yn rhoi ei hamser am ddim neu nesaf peth i ddim, ac mae'r arian yr ydym ni'n ei dalu i gyfranwyr yn gymharol isel. Ac ar ben popeth, du a gwyn yw'r tudalennau mewnol i gyd. Dyna pam mor bell y mae £100,000 yn mynd wrth gyhoeddi, felly fe allwch chi ddychmygu pam mor anymarferol fyddai cynhyrchu papur dyddiol ar £200,000. Does 'na yr un cwmni ar wyneb daear a allai gynhyrchu papur dyddiol Cymraeg am y swm yma.

Nawr fe allwch chi ddadlau nad oes ots. Wedi'r cyfan, mae'r wasg Gymraeg yn gyffredinol wedi derbyn buddsoddiad ychwanegol hael. Beth yw'r ots os ydym ni'n gwario'r arian yma ar wella Golwg, Y Cymro a Barn, ac yn anghofio am Y Byd? Efallai ei bod hi'n ddoethach cryfhau y ddarpariaeth bresennol, er mwyn gwneud papur dyddiol yn fenter mwy realistic mewn blynyddoedd i ddod.

Safbwynt digon teg a rhesymol. Problem y llywodraeth yw ei bod wedi gwneud ymrwymiad pendant i greu papur dyddiol Cymraeg yn nghytundeb Cymru'n Un. Roedd llawer iawn o genedlaetholwyr yn anfodlon iawn gyda'r syniad bod Plaid Cymru am fynd i glymblaid gyda Llafur, ond fe benderfynon nhw gefnogi'r cynllun oherwydd ei fod yn gwarantu y bydden ni'n gweld sefydlu pethau megis papur dyddiol Cymraeg a Choleg Ffederal Cymraeg. Dwi'n rhagweld y bydd 'na lawer iawn o bobl yn teimlo bod y llywodraeth wedi torri addewid heddiw drwy fethu a sicrhau bod cyllideb ddigonol yn bodoli i ariannu'r ymrwymiad penodol hwn. A gan mai AC Plaid Cymru yw'r gweinidog treftadaeth, yna fe fydd 'na lawer o bobl yn beidio Plaid Cymru yn benodol am y siom yma.


Mae Y Byd wedi derbyn cefnogaeth dda gan y dosbarth canol traddodiadol Cymraeg - sef yr union bobl sydd yn pleidleisio yn ddeddfol i Blaid Cymru. Sgwn i beth fydd ei ymateb nhw i'r hyn mae Rhodri Glyn Thomas wedi ei wneud? Yw hyn yn ddigon i gael dylanwad ar bleidlais Plaid Cymru?

Marc Jones, newyddiadurwr?

Dwi newydd fod yn edrych ar raglen y Byd ar Bedwar yn trafod hynt a helynt Y Byd. Un o'r rhai oedd yn siarad oedd cyn-olygydd Golwg Marc Jones, ac roedd yn ddigon beirniadol o Gwmni Dyddiol Cyf, sydd yn gyfrifol am Y Byd. Roedd Marc yn cael ei ddisgrifio ar y rhaglen fel newyddiadurwr. Ond dwi'n credu fod Marc yn gweithio i Blaid Cymru fel swyddog y wasg erbyn hyn. O ystyried mai Rhodri Glyn Thomas, AC Plaid Cymru, sydd wedi rhoi'r farwol i Y Byd, oedd hi'n briodol holi Marc? Onid oedd ei sylwadau yn ffordd o gefnogi penderfyniad ei fos, ac felly yn rhan o'i waith fel sbin doctor?

Cymorthdal

Roeddwn i fod i ymddangos ar Good Morning Wales y bore ma, i drafod y cymorthdal mae Barn yn ei gael gan y Cyngor Llyfrau. Ond gan i fy mab gael ei eni tua'r amser yr oeddwn i fod ar yr awyr, wnes i ddim cyrraedd y sdiwdio.

Beth bynnag, dwi wedi bod yn gwneud dipyn o ymchwil. Roedd Radio Wales am fy holi fi ynglyn a'r ffaith bod pob rhifyn o Barn sy'n cael ei gyhoeddi yn derbyn £9 o gymorthdal gan y Cynulliad - ffigwr a ddaeth i'r amlwg yn adroddiad diweddar Tony Bianchi ar y wasg Gymraeg. Mae 'na sawl un wedi syfrdanu gyda'r ffigwr yma, gan gynnwys y gweinidog treftadaeth ei hun, yn ol y son.

Problem Barn yw ein bod ni wedi cael ein cynnwys mewn arolwg o'r wasg brintiedig Gymraeg, tra bo cyfnodolion tebyg eraill - Taliesyn neu Barddas, er engrhaifft - wedi cael eu heithrio, er mai'r un grant sydd yn ein ariannu ni i gyd. Chwarae teg i Tony Bianchi, mae'n cydnabod yn ei adroddiad bod hyn yn gangymeriad.

Yn yr adroddiad, mae ein ffigwr cymorthdal y rhifyn ni yn cael ei osod ochr yn ochr a ffigyrau'r Cymro a Golwg, sydd yn isel iawn (ceiniogau y rhifyn, yn hytrach na phunnoedd). Ond petai Barn wedi cael ei gymharu gyda nifer o gyfnodolion eraill, fe fyddai'n edrych tipyn yn well.

Cymerwch y ffigyrrau ar gyfer cyfnodolion Saesneg o Gymru. Y Cyngor Llyfrau sy'n ariannu'r rhain hefyd, trwy'r un math o grant a mae Barn yn ei dderbyn. Dyw'r Cyngor ddim yn cyhoeddi ffigyrrau gwerthiant ar gyfer pob cylchgrawn, ond mae'n nodi 650 yw cyfartaledd gwerthiant cylchgronnau lleyddol Saesneg. Mae'r cyngor yn cyhoeddi manylio grantiau'r gwahanol gylchgronnau, fodd bynnag, ac fe allwn ni amcangyfrif beth yw'r cymorthdal/rhifyn drwy ddefnyddio'r cyfartaledd gwerthiant o 650.

Cymerwch y New Welsh Review. Mae'n derbyn £54,440 y flwyddyn i gynhyrchu 4 rhifyn. Os yw pob rhifyn yn gwerthu 650 o gopiau, yna mae pob copi yn derbyn £20.93 o gymorthdal gan y Cyngor Llyfrau.

Neu beth am Planet? Mae planet yn cael £90,170 y flwyddyn i gynhyrchu 6 rhifyn. Eto, os defnyddiwn ni gyfartaledd gwerthiant y Cyngor Llyfrau, mae pob copi o Planet yn derbyn £23.12 gan y Cyngor Llyfrau.

Efallai bod y ffigwr o 650 yn anghywir, a bod y naill neu'r llall o'r cylchgronnau hyn yn gwerthu llawer iawn mwy. Ond os yw fy mathamateg i'n gywir, yna mae'n gwneud i Barn edrych yn dipyn o fargen. Sgwn i os y bydd golygyddion y ddau gyfnodolyn yma yn ymddangos at Good Morning Wales dros y dyddiau nesaf, i amddiffyn lefel eu cymorthdal hwy?

Entourage

Er mod i, fy mrawd a fy chwaer wedi swnian digon, doedd gennym ni ddim teledu lloeren pan yn blant. Dwi ddim yn meddwl mai snobyddiaeth dosbarth canol Cymraeg oedd wrth wraidd hyn. Mae Mam yn wyliwr teledu o fri, a dwi'n meddwl ei bod hi'n gweld y bocs-cannoedd-o-sianeli yn ormod o fygythiad i'w theyrnasiad hi. Tasa ni wedi prynnu desgl lloeren, fe fydda ganddi dri o blant (a gwr) yn trio ei hel hi i'r stafall gefn i sbio ar y teledu bach, tra bo nhw'n isda o flaen y set fawr yn sbio ar WWF neu'r Simpsons.
Felly fe ges i - fel y rhan fwyaf - fy magu ar ychydig iawn o orsafoedd teledu. Dwi'n cofio 3 sianel yn mynd yn 4, chwarter canrif yn ol. Ac mi oeddwn i yn y coleg erbyn i Channel 5 gael ei lansio. Ac mi gymerodd hi flynyddoedd wedyn cyn i mi roi pres ym mhoced Ruper Murdoch am y tro cyntaf.
Erbyn hyn, dwi'n boddi mewn teledu. Mae gen i beiriant Sky +, er mwyn i mi fedri recordio un rhaglen tra'n gwylio un arall, ac mae'r ddisg galed wastad yn llawn. A mae fy silffoedd i'n gwegian o dan sawl box-set o DVDs. Petai hynny ddim yn ddigon, dwi wedi darganfod sut i lawr-lwytho cyfresi teledu o America oddi ar y we. Mae'r rheini'n cael eu llyncu gan y cyfrifiadur yn y swyddfa, sydd yn ei gyrru nhw (dros fy rhwydwaith wi-fi) i'r teledu yn y stafell fyw.
Dwn i ddim os dwi'n treulio mwy o amser yn gwylio teledu nac yr oeddwn i yn oes y 4 sianel. Be dwi'n fedru ei wneud ydi bod yn fwy ffysi ynglyn a be dwi'n ei wylio. Fyddai byth yn isda i lawr, troi'r bocs ymlaen, a fflicio nol a mlaen yn disgwyl i wbath call ddechra. Efo fy holl declunau a sianeli, mae gen i fwy na digon o deledu gwych i ddewis ohono.
Y trafferth efo hyn yw fy mod i wedi mynd yn wyliwr di-fynadd. Fedra i ddim disgwyl wythnos rhwng pennodau. Os dwi'n isda lawr i sbio ar ddrama dda, yna tydi awr ddim yn ddigon. Dwi angen 2 neu 3 pennod yn syth ar ol eu gilydd. Pan mae cyfres newydd, dda, yn dechrau, dwi'n gorfod disgwyl tua mis cyn cychwyn gwylio, fel bod gen i bentwr ohonyn nhw'n disgwyl ar y Sky+, er mwyn i mi gael gloddesta go iawn.
Entourage sydd wedi mynd a'm bryd i ar y funud. Cyfres arall o HBO yw hon, ond mae hi yn nes at Sex and the City na The Sopranos, er ei bod wedi ei hanelu at ddynion ifanc. Mae'n olrhain hanes Vincent Chase, actor ifanc golygus sydd ar fin gwneud ei farc ar Hollywood. Yn rhannu ty gyda Vincent mae ei frawd mawr - actor teledu sy'n cael trafferth dod o hyd i waith - a'i ddau ffrind gorau, Eric a Turtle. Ac yn holl-bresenol mae'r cymeriad sydd yn gwneud y gyfres, Ari Gold asiant Vincent, a'r dyn mwyaf ffiaidd, haerllyg a di-drugaredd yn Los Angeles. Ac yn nhraddodiad Curb my Enthusiasm ac Extras mae 'na ser di-ri yn ymddangos ar y gyfres fel y nhw eu hunain.
Comedi sefyllfa eithaf ysgafn yw Entourage yn y bon, a petai wedi cael ei chynhyrchu gan unrhyw orsaf deledu arall fe allwn i ddychmygu y byddai'n erchyll. Ond rhinwedd fawr HBO yw ei bod hi'n orsaf cable yn unig. Dyw hi ddim yn darlledu teledu dros yr awyr, a felly dyw'r Federal Communications Comittee ddim yn ymyrryd yng nghynnwys y rhaglenni. Canlyniad hyn yw bod cymeriadau HBO yn cael gwneud a dweud unrhywbeth y mynnent. Pedwar dyn ifanc, sengl, yw prif gymeriadau Entourage, a diolch i HBO mae nhw'n rhydd i ymddwyn a siarad fel dynion ifanc sengl go iawn, a nid fel y plant ysgol sul sy'n byw ym mhob cyfres gomedi Americanaidd arall. Mae'r cymeriadau yn yfed yn ystod y dydd ac yn ysmygu canabis yn gyson, ac mae'r hiwmor rhywiol yn goch iawn. Wedi dweud hynny, nid hiwmor plant ysgol sydd 'na i Entourage - fel y rhan fwyaf o gyfresi HBO, mae hi wedi ei hysgrifennu yn wych, ac mae bob perfformiad yn ddi-fai.
Os ydych chi'n byw mewn ty efo lloeren, mae trydydd cyfres Entourage yn cael ei dangos ar ITV2 ar y funud. Ac os ydych chi'n dal i fyw mewn byd 4 sianel, yna dwi'n awgrymu eich bod chi'n mynd allan i brynnu y ddwy gyfres gyntaf ar DVD.

Cuddio'r corff

"Wife's body in a wheelie bin" meddai'r Western Mail. "Gwraig farw mewn casgen" meddai BBC Cymru'r Byd. Sgwn i pwy sy'n gywir?