Yr Athro Andrew Watson - Arwr go iawn.

Flynyddoedd yn ol, roeddwn i'n digwydd bod yn gwylio Newsnight pan ddaeth Michael Howard ben-ben a Jeremy Paxman, gyda Paxman yn ail-adrodd yr un cwestiwn 14 o weithiau. Bob tro dwi'n gweld y clip yn cael ei chwarae ar raglenni hanes, dwi'n cofio'r wefr o'i weld yn digwydd yn fyw ar yr awyr.
Fe gefais i wefr debyg neithiwr, wrth wylio Newsnight unwaith eto. Roedd 'na drafodaeth o "Climategate", sef hanes y negeseuon e-bost a gafodd eu dwyn o Uned Ymchwil yr Hinsawdd, Prifysgol Dwyrain Anglia (UEA). Yn trafod y stori dros gysylltiad fideo yr oedd Yr Athro Andrew Watson o UEA a Marc Morano, lobiwr Americanaidd sydd yn rhedeg gwefan yn dadlau yn erbyn bodolaeth newid hinsawdd.
Roedd Watson yn dod drosodd fel y mae nifer fawr o wyddonwyr Prydeinig yn dod drosodd - deallus, digon hoffus, ond yn greadur wedi ei gipio o'i gynhefin naturiol, y labordy. Ar y llaw arall, roedd Morano yn engrhaifft cwbl nodweddiadol o'r math o bundit asgell-dde sydd yn brithio rhaglenni Fox News. Roedd yn ymosodol ac yn wawdlyd, ac yn dangos dim awydd i drafod. Wrth i Martha Kearney ffarwelio a'r ddau gyfranydd ar ddiwedd y sgwrs, fe ddywedodd Andrew Watson..... wel, fe allwch chi wylio'r clip yn y fan hyn
Mae'n rhaid i mi ddweud fy mod i'n cytuno yn llwyr ac ymateb Yr Athro Watson. Mae 'na adegau lle mae angen trafod yn rhesymol a chall gyda ein gwrthwynebwyr. Ond o dro i dro, mae rhywun yn dod wyneb yn wyneb ac unigolyn sydd mor unllygeidiog, mor gwbl gibddall, fel nad oes modd dal pen rheswm a nhw. Weithiau, mae pawb yn teimlo'r awydd i droi at ei gwrthwynebydd a dweud "Jysd ffyc off". Efallai nad dyna'r peth doeth, cyfrifol na aeddfed i'w wneud. Ond o dro i dro, dyna yw'r peth naturiol, dynol, i'w wneud.
Beth bynnag a ddigwydd i'r Athro Watson, mae'n rhaid i mi ddweud y bydd wastad gen i le arbennig ar ei gyfer yn fy nghalon. Arwr go iawn.

Llongyfarchiadau Carwyn Jones

O'r diwedd, fe all Carwyn roi'r gorau i smalio ei fod yn aelod o'r Blaid Lafur, a datgelu mae cynllwyn cenedlaetholgar oedd ei ymgais i gipio'r arweinyddiaeth, er mwyn rhoi Nashi yn swyddfa'r Prif Weinidog.

Wel, ddim cweit. Ond dwi yn falch nad yr un o'r ddau ymgeisydd arall aeth a hi. Fel y nododd Simon Brooks mewn llythyr gwych i Golwg, nod y ffaith bod Edwina Hart yn ddi-Gymraeg sydd yn broblem, ond yn hytrach at hagwedd at yr iaith. Roedd yr ensyniad bod lladmeryddion addysg Gymraeg yn meddu ar dueddiadau hiliol yn gwbl warthus, ac yn nodweddiadol o wrth-Gymreictod Neil Kinnock a'i debyg. Ac mae'r syniad o Gymru wedi ei harwain gan Huw Lewis yn ddigon i roi hunlle i unrhyw un. Felly ochenaid o ryddhad bod Carwyn Jones wrth y llyw, yn hytrach na'r un o'r ddau arall.

Er eglurder

Byd bach yw'r blogosffer Cymraeg, ac mae'r rhan ohono sydd yn canolbwyntio ar wleidyddiaeth Gwynedd yn llai fyth. Yn ol pob tebyg, os ydych chi'n darllen y blog hwn, rydych chi hefyd yn dilyn sylwadau fy nghyd-aelod o Gyngor Gwynedd, Gwilym Euros Roberts.
Fe fydd y rhan fwyaf ohonoch chi'n ymwybodol, felly, o pam fod Gwilym wedi ei gynddeiriogi cymaint gennyf i, yn ddiweddar. Os nad ydych chi, fe allwch bicio draw i'w gornel ef o'r we, i ddarllen ei ochr ef o'r stori. Er eglurder, dwi am roi fy fersiwn i o'r hyn sydd wedi cynddeiriogi Gwilym.
Dydd Iau, fe sgwenais i gofnod yn ail-adrodd si yr oeddwn i wedi ei glywed ynglyn ac adroddiad Estyn ar Adran Addysg Gwynedd. Mae Arolygwyr Estyn wedi bod draw yn edrych ar wasanaeth addysg ein sir, ac fel rhan o'r broses honno, mae nhw'n edrych ar agweddau penodol o'r gwasanaeth, ac yn rhoi sgor allan o 5 i'r Adran Addysg. Un o'r agweddau dan y chwyddwydr oedd gallu'r Cyngor i weithredu newidiadau angenrheidiol. Y si oedd bod Estyn wedi bwriadu rhoi sgor o 2/5 i Wynedd, ond wedi sgwrs gyda un aelod o'r Cyngor, tynnwyd y sgor honno i lawr i 3. Fe wnes i ail-adrodd y stori - heb enwi'r unigolyn dan sylw - oherwydd fy mod i'n credu ei bod yn dweud cyfrolau am y Cyngor ar hyn o bryd.
Bid a fo am hynny. Y noson honno, ymddangosodd sylw ar fy mlog gan flogiwr arall sy'n aelod o Blaid Cymru yn Arfon, BlogMenai. Yn garedig iawn, fe'm rhybuddiodd y gallem fod yn torri rheolau cyfrinachedd drwy ddatgelu'r sgor a gafodd y Cyngor, cyn bo Estyn wedi cwblhau'r gwaith o arolygu'r gwasanaeth. Roeddwn i wedi cymeryd yn ganiataol bod gennyf i'r hawl i ailadrodd y wybodaeth am yr arolwg. Ond rhag ofn fy mod i wedi gwneud rhywbeth o'i le, fe wnes i ddileu'r sylwadau.
Erbyn i mi dynnu'r sylwadau oddi ar y blog, fodd bynnag, roedd Gwilym wedi eu darllen, a'u hail adrodd ar ei flog ef. Arweiniodd hyn at drafodaeth danbaid, gyda Gwilym yn fy nghyhuddo o ddweud celwydd, a gyda eraill yn penderfynnu mae drwy fod yn nawddoglyd y mae fy rhoi fi yn fy lle. ("Ella sa'n well i [Dyfrig] roi taw arni nes iddo dyfu i fyny ychydig a chael profiad o fywyd go iawn?" - gan rhywun sydd mor aeddfed fel eu bod yn ysgrifennu sylwadau di-enw ar flogiau).
Dwi wedi cael cyfle i siarad efo ambell un erbyn hyn, ac mae'n ymddangos nad ydw i wedi torri unrhyw reol. Mae Estyn wedi gorffen y broses arolygu, ac wedi adrodd yn ol i'r Awdurdod Addysg ar lafar. Os ydw i'n anghywir yn hyn o beth, fi fyddai'r cyntaf i syrthio ar fy mai, ac i dderbyn pa bynnag gosb a fyddai'n addas. Ond fy nealltwriaeth i yw nad ydw i wedi gwneud unrhywbeth amhriodol.

Llongyfarchiadau i Barn

Er nad ydw i'n gysylltiedig a'r cylchgrawn bellach, fe gefais i ddwy flynedd hapus iawn yn golygu Barn, cyn ymuno ac Awdurdod S4C yn gynharach eleni. Felly roedd hi'n bleser clywed bod dyfodol y cylchgrawn wedi ei sicrhau am ddwy flynedd arall. Dwi'n credu bod Vaughan a Menna, y golygyddion presennol, wedi gwneud gwaith rhagorol ar y cylchgrawn, yn ogystal a'r tim rheoli. Llongyfarchiadau gwresog i chi gyd.

Adroddiad Estyn

Roeddwn i wedi cynnwys neges yn y fan hyn ynglyn ac adroddiad Estyn ar Addysg yng Ngwynedd. Ail-adrodd sibrydion oeddwn i, yn hytrach na datgelu gwybodaeth yr oeddwn i wedi cael mynediad ato. Serch hynny, dwi wedi tynnu'r cofnod oddi yma, tan ar ol i'r wybodaeth gael ei gyhoeddi yn swyddogol.

Mae trafodaeth ddiddorol i'w chael ynglyn a'r mater dan sylw, ond efallai y byddai'n syniad aros hyd nes bod y ffeithiau i gyd ar gael cyn mynd i berfedd y mater.

Rhag ofn i mi golli rhagor o dir

Chwarae teg i Golwg 360 am fy nghynnwys ar restr 10 uchaf blogwyr "amatur" y we Gymraeg. A dwi'n llawn haeddu'r cerydd am beidio a blogio yn amlach. Pwysau gwaith sydd yn bennaf ar fai, ond mae 'na reswm da arall.
Ar y funud, mae Cyngor Gwynedd yn wynebu cyfnod hynod o heriol. Ymhen ychydig wythnosau, bydd cyfarfod tyngedfenol o'r Cyngor Llawn, lle bydd gofyn i ni bleidleisio ar gam cyntaf y cynllun diwygiedig i ad-drefnu addysg gynradd y sir, yn ogystal a phenderfynnu ar strategaeth arbedion, sydd yn sicr o olygu toriadau i gyllidebau rhai o'n gwasanaethau.
Yn amlwg, mae gen i farn (gref) ar beth sydd angen ei wneud gyda'r ddau fater yma. Ond fel Cynghorydd, mae gen i ddyletswydd i gadw meddwl agored, hyd nes y bydd y mater yn cael ei drafod yn Siambr y Cyngor. Drwy ddatgan barn gref ar y blog yma, fe ellid dadlau fy mod yn datgan rhagfarn, ac felly yn eithrio fy hun o'r drafodaeth - a'r cyfle i bleidleisio - yn y Siambr.
Felly am y tro, dwi'n bwriad aros yn dawel ar fater yr arbedion a'r ysgolion. Ond dwi'n siwr y bydd gen i rhywbeth i'w ddweud wedi Rhagfyr y 10fed.

Y Blaid Lafur a'r Sun

"We do not need an Australian/American coming to our country with a paper that has never supported one progressive policy and telling us how politics should be run in this country," meddai Tony Woodley o Unite yng nghynhadledd y Blaid Lafur heddiw. Pam, felly, bod eich plaid wedi treulio'r 12 mlynedd ddiwethaf yn hudo'r rhacsyn hyll o bapur i'ch cefnogi. Byddai dyn dewr - a phlaid ddewr - wedi codi dau fys ar Y Sun nol ym 1997.
Dwi wedi bod yn hynod o negyddol ynglyn a Llafur dros yr wythnosau diwethaf, ond mae fy sylwadau yn deillio o dristwch, yn hytrach na chasineb. Nol ym 1997, roeddwn i'n wirioneddol falch o weld llywodraeth Llafur yn cael ei hethol, a dwi'n credu bod tymor cyntaf Blair wedi bod yn un hynod o lwyddianus. Ond mae'r blynyddoedd diwethaf wedi bod yn rhai gwenwynig, ac mae'r llywodraeth bresennol yn gwneud niwed hir-dymor i'r gyfundrefn wleidyddol Brydeinig.
Er gwaetha'r hyn mae rhai yn ei gredu - gan gynnwys fy mos, a'm galwodd i'n "closet Tory" heddiw - dwi ddim yn awchu i weld llywodraeth Geidwadol. Ond dwi yn ei chael yn anodd gweld sut y bydd teyrnasiad Cameron yn waeth nac un Brown. Brysied y dydd y bydd Cymru'n cael troi ei chefn ar ei lol nhw i gyd.